Rak piersi jest jednym z najczęściej diagnozowanych nowotworów u kobiet, dlatego regularna profilaktyka w tym zakresie to podstawa kobiecego zdrowia. Choć świadomość roli badań diagnostycznych stale rośnie, nadal bardzo ważnym elementem profilaktyki pozostaje samobadanie piersi. To prosty, bezbolesny i zajmujący zaledwie kilka minut rytuał, który pozwala na lepsze poznanie własnego ciała i szybkie wychwycenie wszelkich niepokojących zmian. Zastanawiasz się, jak wprowadzić rutynę samobadania piersi do swojego kalendarza i na co dokładnie zwrócić uwagę? Przygotowaliśmy dla Ciebie jasną instrukcję, która przeprowadzi Cię przez ten proces krok po kroku.
Kiedy najlepiej wykonywać samobadanie piersi?
Badanie należy wykonywać raz w miesiącu, najlepiej między 5. a 10. dniem cyklu. Dlaczego wtedy? To moment, w którym piersi są naturalnie miękkie i mniej tkliwe, co znacząco ułatwia precyzyjne wyczucie wszelkich zmian. Jeśli jesteś po menopauzie lub z różnych względów nie miesiączkujesz, wybierz po prostu dowolną, łatwą do zapamiętania datę w miesiącu. Pamiętaj, że w profilaktyce najważniejsza jest powtarzalność. Im lepiej poznasz „mapę” swojego ciała, tym szybciej zauważysz, jeśli pojawi się na niej coś nowego.
Krok 1: Obejrzyj piersi przed lustrem
Samobadanie warto rozpocząć od dokładnej obserwacji swojego ciała. Stań przed lustrem z opuszczonymi rękami i przyjrzyj się piersiom. Zwróć uwagę na ich kształt, symetrię oraz wygląd skóry. Niepokojące mogą być wszelkie zmiany, takie jak zaczerwienienia, obrzęki, wciągnięcia skóry lub brodawki sutkowej, a także widoczne zgrubienia.
Następnie unieś ręce do góry i ponownie obejrzyj piersi. Zmiana pozycji ciała może sprawić, że pewne nieprawidłowości staną się bardziej widoczne. Warto również sprawdzić, czy podczas unoszenia rąk nie pojawia się wyraźna asymetria lub deformacja.
Krok 2: Badanie palpacyjne na stojąco
Kolejnym etapem jest badanie palpacyjne, czyli sprawdzanie piersi dotykiem. Najwygodniej wykonać je pod prysznicem lub podczas kąpieli, gdy skóra jest jeszcze wilgotna, ponieważ wtedy dłonie łatwiej przesuwają się po ciele.
-
Unieś jedną rękę do góry, a drugą dłonią badaj pierś kolistymi ruchami.
-
Używaj trzech środkowych palców i delikatnie uciskaj tkankę, przesuwając się od zewnętrznej części piersi w kierunku brodawki.
-
Ważne, aby sprawdzić całą powierzchnię piersi, a także okolice pach, gdzie znajdują się węzły chłonne.
To samo powtórz po drugiej stronie. Podczas badania zwracaj uwagę na wszelkie guzki, zgrubienia lub miejsca, które wydają się inne niż zwykle.
Krok 3: Zbadaj piersi w pozycji leżącej
Pozycja leżąca pozwala jeszcze dokładniej wyczuć tkankę piersi. Połóż się na plecach i podłóż niewielką poduszkę pod ramię po stronie badanej piersi. Jedną rękę umieść pod głową, a drugą wykonuj dokładnie takie same ruchy jak podczas badania na stojąco. Badanie powinno obejmować całą pierś – od obojczyka aż do dolnej części żeber oraz od mostka do pachy. Warto wykonywać je spokojnie i bez pośpiechu, aby niczego nie przeoczyć.
Na jakie objawy warto zwrócić szczególną uwagę?
Pamiętaj, że nie każda zmiana w strukturze piersi to powód do paniki – wiele z nich ma charakter łagodny i nawet nie wymaga wdrożenia specjalnego leczenia, np. torbiele, gruczolakowłókniaki. Istnieją jednak sygnały, których nie wolno ignorować. Twoją czujność powinny wzbudzić przede wszystkim: wyczuwalne guzki lub zgrubienia, nagła zmiana kształtu lub wielkości piersi, wciągnięcie brodawki, nietypowy wyciek z sutka, a także zaczerwienienie skóry czy uporczywy ból w jednym punkcie. Każda taka zmiana jest sygnałem od organizmu, że czas na profesjonalną diagnostykę.
O czym jeszcze warto pamiętać? Więcej informacji na temat zapobiegania chorobom nowotworowym i stosowanych dziś metodach diagnostyki, możesz znaleźć na stronie: https://enel.pl/onkologia.
Źródła:
Jak prawidłowo wykonać samobadanie piersi. pacjent.gov.pl; https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/jak-prawidlowo-wykonac-samobadanie-piersi [dostęp: 07.05.2026].
