Hemoroidy to częsty, choć wstydliwy problem, który może manifestować się bólem, krwawieniem czy uporczywym swędzeniem. Na szczęście wiele objawów można skutecznie złagodzić – często już dzięki prostym zmianom w diecie, higienie i codziennych nawykach. Poznaj domowe (i nie tylko) sposoby na walkę z hemoroidami.
Czym są hemoroidy?
U podstaw choroby hemoroidalnej leżą nieprawidłowości w obrębie guzków krwawniczych. Są one naturalną częścią budowy kanału odbytu, a zatem występują u każdego człowieka. Składają się z mięśniówki gładkiej, tkanki łącznej oraz gęstej sieci naczyń krwionośnych, które wspólnie pomagają utrzymać szczelność odbytu. Dzięki włóknom elastycznym i rozbudowanemu splotowi naczyniowemu guzki mogą zmieniać swoją objętość, dopasowując się do ciśnienia i ilości stolca podczas wypróżniania. Dopiero ich patologiczne, czyli nadmierne powiększenie prowadzi do rozciągnięcia struktur podtrzymujących i pojawienia się objawów choroby hemoroidalnej, czyli żylaków odbytu [1].
Objawy hemoroidów
Dolegliwości różnią się w zależności od tego, czy problem dotyczy hemoroidów wewnętrznych, czy zewnętrznych.
Guzki wewnętrzne znajdują się powyżej linii grzebieniastej i zwykle nie powodują bólu, ponieważ rejon ten jest słabo unerwiony. W tym przypadku najczęstszym objawem jest krwawienie świeżą krwią, szczególnie podczas defekacji. Wraz z postępem choroby mogą one wypadać na zewnątrz – początkowo tylko przy parciu, później również w spoczynku. Czasem wymagają ręcznego odprowadzenia.
Hemoroidy zewnętrzne są natomiast zlokalizowane poniżej linii grzebieniastej. Są pokryte skórą i bogato unerwione, dlatego nawet niewielki stan zapalny powoduje silny ból, obrzęk i zaczerwienienie. Choć rzadziej krwawią, to potrafią znacznie bardziej utrudniać codzienne funkcjonowanie, np. siedzenie [1].
Przyczyny i czynniki ryzyka choroby hemoroidalnej
Choroba hemoroidalna rozwija się wskutek zmian hemodynamicznych, mechanicznych oraz genetycznych, które zaburzają prawidłowy odpływ krwi ze splotów naczyniowych odbytu. Do najważniejszych czynników ryzyka należą [2]:
-
przewlekłe zaparcia;
-
siedzący tryb życia;
-
dieta uboga w błonnik;
-
niewystarczające nawodnienie;
-
otyłość,
-
nadmierne podnoszenie ciężarów;
-
ciąża i poród.
Na rozwój choroby hemoroidalnej wpływają też predyspozycje genetyczne, osłabienie mięśni w starszym wieku, a w niektórych przypadkach nadużywanie alkoholu czy nawet częste stosowanie ostrych przypraw [2].
Czy domowe sposoby na hemoroidy mogą pomóc?
W łagodnych przypadkach hemoroidów domowe metody potrafią realnie zmniejszyć nasilenie dolegliwości. Największą wartość mają te działania, które wspierają regulację wypróżnień i ograniczają podrażnienia w okolicy odbytu. Do podstawowych, a zarazem bezpiecznych sposobów należy wprowadzenie zmian dietetycznych oraz codzienna, umiarkowana aktywność fizyczna – choćby krótki spacer [1, 3].
Dieta przy hemoroidach
Odpowiednio skomponowana dieta stanowi podstawę zarówno pierwotnej i wtórnej profilaktyki, jak i redukcji już istniejących zmian.
Najważniejsze jest dostarczanie organizmowi błonnika pokarmowego, który zwiększa objętość stolca, poprawia perystaltykę i zmniejsza ryzyko zaparć – jednego z najważniejszych czynników nasilających objawy. Zaleca się spożywanie ok. 20-30 g błonnika dziennie, najlepiej w postaci pełnoziarnistych produktów zbożowych, warzyw, owoców oraz nasion roślin strączkowych. Równocześnie należy pamiętać o odpowiednim nawodnieniu – zwykle 1,5-2 litrów płynów w ciągu dnia. Warto dodatkowo zadbać o regularność posiłków i mniejsze, ale częstsze porcje [1, 3].
Higiena okolic intymnych
Delikatna pielęgnacja okolicy odbytu ma duże znaczenie zarówno w okresie zaostrzeń, jak i profilaktycznie. Wskazane jest przede wszystkim unikanie intensywnego wycierania skóry w okolicach intymnych.
Naturalne środki do stosowania miejscowego
Na istniejące już zmiany pomocne mogą być preparaty do stosowania miejscowego, zawierające m.in. [3]:
-
wyciąg z kasztanowca – dzięki zawartości escyny przyczynia się do zmniejszenia przepuszczalności naczyń, redukcji obrzęku i wsparcia mikrokrążenia;
-
oczar wirginijski – jest bogaty w garbniki i flawonoidy, które sprzyjają redukcji stanów zapalnych i obrzęków;
-
aloes – wspomaga ukojenie podrażnionej skóry i zmniejsza obrzęk tkanek.
Farmakologiczne i zabiegowe leczenie żylaków odbytu
Leczenie farmakologiczne żylaków rekomendowane jest w początkowych stadiach rozwoju choroby. Zadaniem terapii jest wsparcie prawidłowego funkcjonowanie naczyń i łagodzenie dokuczliwych objawów. Najczęściej stosowane są leki flebotropowe – preparaty poprawiające napięcie ścian żylnych, zmniejszające ich przepuszczalność i wykazujące właściwości przeciwzapalnee. Uzupełniają je maści i czopki miejscowe, które przynoszą ulgę w bólu, redukują świąd, pieczenie oraz obrzęk.
Gdy objawy nie ustępują, rozwiązaniem są metody zabiegowe. Najczęściej stosuje się założenie gumowej ligatury, skleroterapię lub koagulację podczerwienią. W bardziej zaawansowanych stadiach, zwłaszcza przy utrwalonym wypadaniu guzków, konieczne może być leczenie chirurgiczne, obejmujące klasyczną hemoroidektomię, procedurę staplerową PPH, hemoroidopeksję metodą Longo oraz zabiegi dopplerowskie HAL-DG. Dobór metody zależy od stopnia choroby i dominujących objawów [1].
Artykuł na zlecenie marki Diosminex.
Źródła
[1] Horoszkiewicz, M. (2025). Choroba hemoroidalna–profilaktyka, leczenie i aspekt psychiczny. Lekarz POZ, 11(4), 295-298.
[2] Paszko, P. K., Krajewska-Kułak, E., & Lewko, J. (2012). Ocena wiedzy pacjentów na temat profilaktyki choroby hemoroidalnej. Problemy Pielęgniarstwa, 20(1), 49-59.
[3] Jabłoński, M., & Łuszczyna, W. (2022). Choroba hemoroidalna u kobiet w ciąży. Lek w Polsce, 372(05), 23-28.
